Khi sáng tạo câu đố, người ta tìm ra các đặc trưng và chức năng của từng vật cá biệt, sau đó phản ánh thông qua sự so sánh, ẩn dụ, hình tượng hóa. Đối tượng mà câu đố phản ánh là các sự vật hiện tượng trong thế giới khách quan, phần lớn có liên quan đến những hoạt động sinh hoạt của người dân. Đặc biệt, khi miêu tả thế giới thực hiện thực xung quanh con người, nhiều câu đố còn mang thêm ý nghĩa xã hội sâu sắc. 

Dựa trên những tài liệu sẵn có, kết hợp với những tài liệu sưu tầm, chúng tôi tổng hợp và biên soạn đến cho các bé – những bạn đọc nhỏ tuổi – những khám phá thú vị.

Mong muốn lớn nhất của chúng tôi là giúp các bé rèn luyện tư duy và năng lực quan sát. Và để đạt được kết quả cao nhất, khi đố các em nên khéo léo đánh lạc hướng người nghe, phải làm sao tránh nhắc đến vật đố (vật được nói đến), nhưng vẫn nêu lên được những đặc điểm cơ bản, những đặc trưng dễ nhận biết của vật đô, để người nghe bằng sự hình dung, liên tưởng và suy luận của mình có thể chỉ ra được vật được nói tới, tức là có thể “giải đố” được.

Hoạt động đố và giải đố còn được đánh giá là một trò chơi trí tuệ vô cùng lý thú và bổ ích. Nó kích thích sự hứng thú, giúp mọi người rèn luyện khả năng quan sát, tưởng tượng và suy luận, sáng tạo để tư duy trở nên nhạy bén hơn, linh hoạt hơn. Mặt khác, nó còn bồi dưỡng cho mọi người năng lực thẩm mỹ và khả năng cảm thụ văn học tinh tế, sử dụng ngôn ngữ một cách phong phú, hiệu quả.

Lưu ý: Những câu đố và lời giải trong bài viết này chỉ là một nguồn tư liệu để tham khảo. Với một số câu đố cụ thể, có thể không chỉ có một đáp án, mà có thể có nhiều cách lý giải khác nhau. Vì vậy, trong quá trình sử dụng, các bé phải tư duy, sử dụng một cách linh hoạt, để có thể tự tìm ra và sáng tạo thêm những câu đố mới với những lời giải thông minh và thú vị hơn nhé!

Phần 1: CÂU ĐỐ VỀ CÁC LOÀI VẬT

1. Con gì Tết đến

Bay lượn hàng đàn

Báo hiệu mùa xuân

Đã về rồi đó?

2. Rất thích ăn cỏ

Da đen đen ghê

Có mỗi cái nghề

Theo người cày đất.

3. Dáng đi chậm chạp

Vác nhà trên lưng

Sống thọ vô cùng

Là loài lưỡng thể

4. Tính tình đáo để

Phá phách rất ghê

Chỉ chuyên một nghề

Truyền mang dịch hạch.

5. Đôi mắt long lanh

Màu xanh trong vắt

Chân có móng vuốt

Vồ chuột rất tài

Là con gì?

6. Con gì sống mũi mọc sừng

Mình mặc áo giáp khỏe không ai bằng?

7. Con gì ở tận

Châu phi xa sôi

Muông thú bảo nhau

Nhìn thấy là chạy

8. Mỗi khi hè về

Là nó xuất hiện

Tiếng kêu sầu não

Buồn ơi là buồn

9. Mùa hạ mà đến

Là nó kêu luôn

Tiếng kêu rất buồn

Sao mà kỳ vậy!

10. Con gì mũ đỏ

Áo lông giày vàng

Sáng sớm kêu vang

Gọi người thức dậy?

11. Tiếng kêu chiêm chiếp

Theo mẹ kiếm mồi

Mẹ kiếm mồi đó

Cho đàn con ăn

12. Dáng đi lạch bạch

Sáng sớm ra đồng

Bơi có giỏi không

Mò tôm, bắt cá.

13. Nếu mà đem thả

Bay ngay lên trời

Tham dự cuộc vui

Biết đưa thư đấy!

14. Một mình nằm trong tháp

Tính nhút nhát lạ thường

Mỗi lần có việc qua đường

Cõng luôn cả tháp đi luôn bên mình.

15. Là loài hung ác

Đêm đêm hú dài

Rất thích ra oai

Sống bầy đàn đó.